Ang Damgo ni Aldong

The Story of the First Undressing Ritual of the Santo Niño de Cebu

Ang Damgo ni Aldong

Kaniadto, adunay usa ka isla diin ang mga tawo niini nagtubo duol sa tubig. Ang mga lalaki ug babaye molangoy sama sa mga isda sa dagat sukad sa ilang pagkabata. Ang mga tawo motabok sa mga suba nga wala magkinahanglan og mga taytayan. Maligo sila bisan unsang orasa, alang sa kalipayan ug kalimpyo. Bisan ang mga bata nga bag-o lang nahimugso kay liguon sa mga suba ug mga tubod.

Si Aldong kay lahi ra kaayo sa uban. Dili siya ganahan maligo. Ganahan ra siya makat-on og pagdakop og mga ihas nga mga mananap sama sa iyang amahan nga si Dalugdog.

Usa ka adlaw samtang nagdakop si Aldong og ihas nga manok aron ihalad sa mga anito, nakatunop siya og tunok sa wala niya nailhi nga tanom. Apan, wala siya nakahibaw nga makahilo kadto.

Pag-uli ni Aldong, namatikdan sa iyang inahan nga si Mutya nga nagkiang ang iyang anak og lakaw. Nabalaka siya ug gisugat siya dayon. Gihikap dayon ang mga tiil ug lapa-lapa ni Aldong. Gitan-aw niya kon lawom ba ang mga samad. Gisusi niya ang mga samad ug nahadlok kay naay nahabilin pa nga mga tunok.

“Asa ka natunok? Sa sunod, pag-amping lagi,” pangasaba ni Mutya.

“Inahan, pasaylo, wala ko nag-amping didto sa kalasangan,” tubag ni Aldong samtang hinay nga gihatag sa iyang inahan ang ihas nga manok.

Kalit lang nakuyapan si Aldong tungod sa makahilo nga tanom. Sa iyang damgo, adunay bata nga hayag og nawong. Maanyag ang iyang sinina. Adunay korona ang maong Bata. Naay mga gikunitan ang maong Bata, apan wala kahibalo si Aldong kon unsa to. Gihubo sa Bata ang iyang maanindot nga sinina ug korona. Ug ang Bata kay naligo sa suba. Pagkahuman, nag-ilis og sinina nga susama sa sinina ni Aldong. Niduol sa iyaha ang maong Bata ug gihikap ang samad ni Aldong. Dayon, nakadungog si Aldong nga naay nitawag sa iyang ngalan.

Nakamata si Aldong sa kanta sa iyang amahan ug inahan, “Uli kalag, uli!” Giluwa niya ang gibutang sa iyang baba nga mga gidukok nga dahon nga gisagolan og duga sa lamonsito ug lagtang. Sa iyang pagmata, nalipay kaayo ang iyang mga ginikanan.

Nihunong ang ilang kasadya dihang gitawag silang tulo sa ilang mga silingan aron moadto sa baybayon kay naay niabot nga mga langyaw.

Pag-abot nila, gihimo ang bawtismo. Lima ngadto sa walo ka gatus ka mga lumad ang nabunyagan. Ang kalihokan gisaulog uban sa dakong pagmaya sa ilang lider, si Humabon. Usa ka dako nga krus gitanom sa tunga-tunga sa balangay diin ang mga bag-ong Kristiyano kay gisugo sa pagsimba.

Ang asawa ni Humabon nga si Hara Humamay kay gipalingkod. Gipakita kaniya ang imahen sa Birhen, matahom nga Bata nga si Hesus, ug usa ka Krus. Dayon ang rayna nangayog bawtismo samtang naghilak.

Gihatag sa langyaw ang imahen sa Bata didto sa rayna ug nagsulti kaniya, “Tagoi kini puli sa imong mga anito, kay kining imahen anaa sa handumanan sa Anak sa Diyos.”

Bisan pa sa kalayo, namatikdan gihapon ni Aldong ang pagkaparehas sa imahen nga gidala sa mga langyaw sa Bata sa iyang damgo.

Gisultihan ni Aldong ang iyang mga ginikanan kabahin sa iyang damgo. Busa, human sa bawtismo, nibisita sila sa asawa ni Humabon aron mohangyo nga makipag-estorya kabahin sa damgo ni Aldong. Sa sinugdanan, ang rayna dili motuo. Apan dihang gihulagway na ni Aldong ang Bata sa tanang detalye niini sa iyang damgo, nituo siya kaniya.

Dayon, mimando ang rayna sa usa ka babaylan, pinili nga grupo sa mga babaye, ug kang Aldong sa paghubo sa mga sinina sa imahe sa Bata. Gipaligo dayon ang imahen, susama sa damgo ni Aldong didto sa suba. Unya ang imahen gipasul-ob og ordinaryo nga mga sinina nga nagsimbolo sa pagpaubos sa Diyos.

Sukad sa mga panghitabo, maligo na si Aldong kanunay. Ug mas milawom ang pagtuo sa mga tawo sa isla inubanan sa ilang kanunay nga pag-ampo sa imahen.

Kataposan.

Kabahin sa pag-abot sa mga Espanyol ug pagbunyag sa mga Sugbuanon
Mojares, Resil. “The European Discovery.” The Feast of the Santo Niño: An Introduction to the History of a Cebuano Devotion, edited by J. Eleazar R. Bersales, University of San Carlos Press, 2017, pp. 03-12.

Kabahin sa pag-ayo sa unang panahon sa tawong nahilo
Scott, William Henry. Barangay: Sixteenth-century Philippine Culture and Society. Ateneo de Manila University Press, 1994, p. 120.

Contributor

No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.